عدالت ركن مهم اسلام

 

 

پيامبر مكرم اسلام (ص) : بالعدل قامت السموات و الارض(تفسير صافي)

ترجمه : آسمانها و زمين بر اساس عدل استوارند

كمتر مساله‏اى است كه در اسلام به اهميت عدالت باشد ، زيرا مساله عدل همانند مساله توحيد در تمام اصول و فروع اسلام ريشه دوانده ، يعنى همانطور كه هيچيك از مسائل عقيده‏اى و عملى ، فردى و اجتماعى ، اخلاقى و حقوقى ، از حقيقت توحيد و يگانگى جدا نيست ، همچنين هيچيك از آنها را خالى از روح عدل نخواهيم يافت .

بنابراين جاى تعجب نيست كه عدل بعنوان يكى از اصول مذهب و يكى از زير بناهاى فكرى مسلمانان شناخته شود ، گر چه عدالتى كه جزء اصول مذهب است يكى از صفات خدا است و در اصل خداشناسى كه نخستين اصل از اصول دين است مندرج مى‏باشد ولى ممتاز ساختن آن بسيار پر معنى استو به همين دليل در مباحث اجتماعى اسلام روى هيچ اصلى به اندازه عدالت تكيه نشده است .

ملاحظه احاديث زير بعنوان نمونه براى درك اهميت اين موضوع كافى است .

پيامبر اسلام (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) مى‏فرمايد : اياكم و الظلم فان الظلم عند الله هو الظلمات يوم القيامة .

از ظلم بپرهيزيد زيرا در روز رستاخيز كه هر عملى بشكل مناسبى مجسم ميشود ظلم در شكل ظلمت تجسم خواهد يافت و پرده‏اى از تاريكى ، اطراف ظالمان را فرا خواهد گرفت و ميدانيم هر خير و بركتى هست در نور است و ظلمت منبع ، هر گونه عدم و فقدان مى‏باشد .

بالعدل قامت السموات و الارض : آسمانها و زمين بر اساس عدل استوارند .

اين تعبير رساترين تعبيرى است كه در باره عدالت ممكن است بشود يعنى نه تنها زندگى محدود بشر در اين كره خاكى بدون عدالت برپا نميشود بلكه سرتاسر جهان هستى و آسمانها و زمين همه در پرتو عدالت و تعادل نيروها و قرار گرفتن هر چيزى در مورد مناسب خود برقرار هستند و اگر لحظه‏اى ، و بمقدار سر سوزنى ، از اين اصول منحرف شوند رو به نيستى خواهند گذارد .

شبيه همين مضمون را در حديث معروف ديگرى ميخوانيم كه ميفرمايد : ( الملك يبقى مع الكفر و لا يبقى مع الظلم ) : حكومتها ممكن است كافر باشند و دوام يابند اما اگر ظالم باشند دوام  نخواهند يافت ، زيرا ستم چيزى است كه اثر آن در همين زندگى سريع و فورى است توجه به جنگها ، اضطراب‏ها ، ناراحتى‏ها ، هرج و مرج‏هاى سياسى ، اجتماعى ، اخلاقى ، بحرانهاى اقتصادى در دنياى امروز نيز بخوبى اين حقيقت را ثابت ميكند .

اما آنچه بايد كاملا به آن توجه داشت اين است كه اسلام تنها توصيه بعدالت نمى‏كند بلكه مهمتر از آن اجراى عدالت است ، خواندن اين آيات و روايات تنها بر فراز منابر و يا نوشتن در كتب ، و يا گفتن آنها در لابلاى سخنرانيها به تنهائى درد بى‏عدالتى و تبعيض و فساد اجتماعى را در جامعه اسلامى درمان نمى‏كند ، بلكه آن روز عظمت اين دستورها آشكار مى‏گردد كه در متن زندگى مسلمانان پياده شود .

سپس در آيه بعد - طبق سنت قرآن - كه پس از احكام خاصى براى تاكيد و تكميل آن اشاره بقوانين و اصول كلى مى‏كند در اينجا نيز براى تاكيد مساله اجراى عدالت و گواهى بحق چنين ميفرمايد : خداوند به كسانى كه ايمان آورده‏اند و عمل صالح انجام مى‏دهند وعده آمرزش و پاداش عظيم داده است .

منبع : تفسير نمونه ج : 4ص :302