عدالت و پيامبران الهي

 

 

وَ لِكلّ‏ِ أُمَّةٍ رَّسولٌفَإِذَا جَاءَ رَسولُهُمْ قُضىَ بَيْنَهُم بِالْقِسطِ وَ هُمْ لا يُظلَمُونَ(47)

(سوره مباركه يونس)

 

ترجمه : براى هر امّتى، رسولى است؛ هنگامى كه رسولشان به سوى آنان بيايد، بعدالت در ميان آنها داورى مى‏شود؛ و ستمى به آنها نخواهد شد!

 

و لكل امة رسول فاذا جاء رسولهم قضى بينهم بالقسط و هم لا يظلمون اين آيه شريفه از قضائى الهى خبر مى‏دهد كه به دو قضاء تقسيم مى‏شود : يكى اينكه هر امتى از امت‏ها رسولى دارد ، كه حامل رسالت و پيامهاى خداى تعالى به سوى ايشان است ، و مامور است آن پيامها را به آنان ابلاغ نمايد .

و قضاء دوم اين است كه وقتى پيامبر هر امتى به سوى آن امت آمد و رسالت الهى را به آنان ابلاغ نمود ، قهرا اختلاف راه انداخته گروهى تصديقش و گروه ديگر تكذيبش كردند در آن زمان خداى تعالى بين آنان قضاء به حق و عدل .

مى‏راند ، بدون اينكه به آنان ستم روا بدارد . اين آن معنائى است كه از آيه شريفه با كمك سياق و زمينه گفتار استفاده مى‏شود .

و از آن برمى‏آيد كه در جمله فاذا جاء رسولهم كوتاه گويى و حذف بكار رفته و نيز به جاى اسم ظاهر ضمير بكار رفته ، و تقدير كلام چنين است : فاذا جاء رسولهم اليهم و بلغ الرسالة فاختلف قومه بالتكذيب و التصديق قضى بينهم بالقسط - همينكه رسولشان به سوى آنان آمد و رسالت خود را ابلاغ نمود ، مردم در تكذيب او و تصديقش دو دسته شدند ، پس خداى تعالى به عدالت بين آن دو حكم كرد .

دليل بر اينكه آيه شريفه چنين تقديرى دارد ، جمله قضى بينهم بالقسط و هم لا يظلمون است ، چون قضاوت در جائى درست است كه پاى اختلافى در ميان باشد ، و چون در جائى كه قضاوت و داورى به نفع يك طرف و قهرا به ضرر طرف ديگر است ، و قهرا آن ضرر ، يا حق‏كشى است و يا عذاب ، هر جا كه سخن از قضاوت به ميان آيد اين سؤال به ذهن شنونده وارد مى‏شود كه آيا اين قضاوت به عدالت است يا حق‏كشى ؟ و آيا در اين قضاوت به آن كسى كه عليه او حكم شده ظلم شده است يا نه ، لذا در جمله مورد بحث فرمود : خداى تعالى به عدالت داورى مى‏كرده ، و به هيچ قومى ستم نمى‏كرده .

و اما اينكه چرا نفرمود : لكل امة نبى ؟ در پاسخ مى‏گوئيم : ما قبلا در مباحثى كه در جلد دوم اين كتاب پيرامون نبوت داشتيم فرق ميان رسول و نبى را بيان كرديم ، و قضاوتى كه در آيه مورد بحث سخن از آن رفته از خواص رسالت است ، نه نبوت .

و يقولون متى هذا الوعد ان كنتم صادقين اين جمله حكايت سؤالى است از ناحيه مشركين از رسول خدا (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) ، كه زمان اين قضاوتى كه خدا وعده‏اش را داده كى است ، و به دليل اينكه خداى تعالى به رسول گرامى‏اش دستور داده كه در پاسخ آنان بفرمايد : بگو من براى خودم مالك هيچ ضرر و نفعى نيستم مگر آنچه كه خدا خواسته باشد ، و براى هر امتى أجل معينى است ، منظور از آن قضاء ، قضاء دنيوى است .

و نيز سؤال كنندگان بعضى از مشركين معاصر رسول خدا (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) بوده‏اند ، چون از جمله براى هر امتى اجل معينى است مى‏فهميم كه خداى تعالى به خاطر نافرمانى يك امت آن امت را قبل از فرا رسيدن اجلش در دنيا هلاك نمى‏كند .

و نيز از جمله بگو من مالك نفع و ضرر خويش نيستم ... مى‏فهميم سؤال كنندگان بعضى از مشركين معاصر رسول خدا (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم) بوده‏اند

ترجمة الميزان ج : 10ص :103