فلسفه و اثرات روزه

درباره فلسفه روزه و وجوب آن حكمت هاي مختلفي بيان شده كه ما مختصري از آنها را بيان مي كنيم:

ا1- چشيدن مزه گرسنگي در اغنيا
وقتي از امام رضا (ع) سوال مي شود كه علت وجوب روزه چيست, امام (ع) مي فرمايد:
"عله الصوم لعرفان مس الجوع و العطش"
علت روزه گرفتن, نشناختن (چشيدن) مزه گرسنگي و تشنگي است.
در روايت ديگر امام صادق (ع) مي فرمايد:
"انما فرض الله الصيام ليستوي به الغني و الفقير"
خداوند روزه را واجب كرد تا ثروتمند و فقير مساوي باشند.
در حقيقت روزه, درس مساوات و برابري در جامعه است. با روزه گرفتن حال و روز گرسنگان جامعه به طور ملموس بر اغنيا معلوم مي شود.

ا2- شكستن شهوات
روزه سبب مي شود تا روح هوس راني و شهوت راني در انسان شكسته شود و با شكسته شدن شهوت, عقل انسان هويدا مي گردد.
امام رضا (ع) فرمودند:
"مع مافيه من الانكسار له عن الشهوات"

ا3- سلامتي بدن
يكي ديگر از حكمت هاي روزه, سلامتي بدن است.
عن الصادق (ع) قال: "لكل شيء زكاه, و زكاه الاجساد الصيام"
امام صادق (ع) فرمود: براي هر چيزي زكاتي هست و زكات بدنها روزه گرفتن است.
همه ما مي دانيم كه يكي از علت هاي مريضي در افراد, زياده روي در خوردن غذاهاي مختلف است. با روزه گرفتن در حقيقت دستگاه گوارشي انسان استراحت مي كند و امروزه دانشمندان يكي از راه هاي درمان بيماري ها را روزه گرفتن مي دانند. در اين جا به اين نكته هم اشاره مي كنيم كه روزه داران بايد توجه داشته باشند كه در موقع افطاري و سحري, در غذا خوردند اعتدال را رعايت نمايند تا موجب سلامتي بيشتر بدن گردد.

ا4- آزمايش اخلاص مردم
در خطبه اي كه مشهور به صديقه زهرا (س) است, درباره فلسفه روزه مي فرمايد:
"فرض الله الصيام تثبيتا للاخلاص"
خداوند روزه را واجب گردانيد تا اخلاص مردم را به ثبوت برساند
(چون تنها عبادتي است كه مي شود اخلاص مردم را آزمود).

ا5- يادآوري زندگي پس از مرگ
قال الرضا (ع) ... لكي يعرفوا الم الجوع و العطش فيستدلوا علي فقر الآخره ...
خداوند روزه را واجب گردانيد تا مردم رنج گرسنگي و تشنگي را بچشند و به ياد نداري پس از مرگ بيافتند.
در هواي گرم در ماه رمضان تشنه شود تا به ياد تشنگي روز قيامت بيافتد, چون در روز قيامت هم انسان نياز به غذا و آب دارد اما بايد براي رسيدن به آنها سرمايه را در اين دنيا كسب كرد.

ا6- آرامش قلب و دل
قال علي (ع): الصيام و الحج تسكين للقلوب
روزه و حج براي انسان آرامش دل مي آورند.
روزه سبب مي شود كه قلب جولانگاه شيطان نباشد.

ا7- تقوا مهمترين فلسفه روزه
واژه تقوا با اشتقاق هاي گوناگون در قرآن كريم در آيات متعددي به كار رفته است و در آيات نخستيم سوره بقره هدايت را مخصوص متقين مي داند: "هدي للمتقين" و نيز در آيه "كتب عليكم الصيام كما كتب علي الذين من قبلكم لعلكم تتقون"
مهمترين حكمت روزه گرفتن را رسيدن به تقوا بيان مي كند. و در احاديث معصومين (عليهم السلام) سرچشمه فضائل و نيكي ها را تقوي بيان نموده اند.
1- قال رسول الله (ص): "عليك بتقوي الله, فانه راس الامر كله"
تقواي الهي سرچشمه همه كارها و نيكي ها است.
2- قال علي (ع): "التقي رئيس الاخلاق"
تقوا سرور همه خصلت هاي اخلاقي است.
در بيان ديگر علي (ع) مي فرمايد:
"فاعتصموا بتقوي الله, فان لها حبلا و ثيقا"
به تقواي الهي چنگ بزنيد, زيرا تقوا داراي ريسمان محكم است.
به جا آوردن واجبات و ترك محرمات نشانه تقوا است و اگر كسي لذت هاي مادي را براي انجام واجبات و اجتناب از محرمات ترك كند, به بالاترين مقام نايل مي گردد:
اگر لذت, ترك لذت, بداني دگر لذت نفس, لذت نخواني
هزاران در خلق, بر خود ببندي گرت باز باشد, دري آسماني
سفرهاي علوي كند, مرغ جانت گر از چنبر آز, بازش پراني