شب قدر

 

در آيين آسمانى اسلام، شب قدر برترين و بزرگترين شب در طول سال است. اهميت اين شب تا حدى است كه سوره اى در قرآن با اين نام نازل شده است. (1) اين شب، شبى است كه در آن قرآن نازل شده است.(2) خداوند در قرآن كريم شب قدر را از هزار ماه بالاتر برشمرده است.(3) و آن را شبى مبارك وپر خير وبركت توصيف مى نمايد(4) كه سرتاسر آن مملو ازرحمت خاص الهى و دورى ازآسيبهاى مادى و معنوى براى بندگان برگزيده اوست. (5)ائمه اطهار در مقام تبيين و تفسير قرآن كريم، علت برترى و فضيلت اين شب نسبت به هزار شب را ، برترى و فضيلت عبادت و انجام عمل صالح در اين شب ذكر نموده اند.(6)كه با عبادت و طاعت الهى در هزار ماه برابرى مىكند. پس به جاست در اين مجال كوتاه اندكى درباره معناى قدر و رويدادهايى كه دراين شب واقع ميگردد،و اعمال ويژه اين شب بيشتر تأمل نماييم.

اساساً قدر به معناي اندازه گيري است و ظاهراً منظور قرآن كريم از گذاردن نام قدر بر اين شب بر عظمت ، تقدير و اندازه گيري امور در اين شب مى باشد. بدين معنا كه در اين شب خداوند حوادث يك سال ، از اين شب قدر تا شب قدر سال آينده را تقدير مى كند. در اين شب مرگ و زندگى، سعادت و شقاوت، رزق و روزى و ... ( حتى آمدن يا نيامدن باران) براى انسانها مقدر مى گردد. و ملائك به اذن پروردگار ، مقدرات امور را به حجت و امام زنده هر عصر نازل مىكنند.(7)در زمان ما نيز هر ساله در شب قدر ملائكه تقدير امور را از جانب خداوند بر امام زمان ما، حضرت مهدى (عج) نازل مىنمايند.

با در نظر گرفتن دو آيه از قرآن كريم و دقت در آنها و با استفاده از احاديث نبوى وكلام ائمه اطهار مى توان دريافت كه يك چنين شبي در ماه مبارك رمضان قرار دارد.چرا كه خداوند در آيه 185 سوره بقره مي فرمايد:" ماه رمضان ماهي است كه قرآن در آن نازل شده است" و در آيه آغازين سوره قدر نيز شب قدر راشبى مىداند كه قرآن در آن نازل گشته است. پس به خوبى مىتوان نتيجه گرفت كه شب قدر در ماه مبارك رمضان قرار دارد و قرآن در اين شب و بالطبع در ماه رمضان نازل شده است.برخى روايات رسيده از پيامبر اكرم واهل بيت نيز اين مطلب را تأ ييد مى نمايد. نهايتاً آنچه ما مىتوانيم از قرآن كريم در تعيين زمان اين شب بفهميم ، محدود به وقوع يك چنين شبى در ماه مبارك رمضان است. اما روايات رسيده از اهل بيت در تفسير قرآن وضعيت را روشن تر مي كند. دراين روايات به شبهاي نوزدهم ،بيست و يكم و بيست و سوم ماه رمضان اشاره شده است و شب بيست و سوم از بقيه محتمل تر شمرده شده است.

حال كه ارزش و فضيلت يك چنين شبى روشن شد و دانسته شد كه فضيلت عبادت در اين شب از فضيلت عبادت در هزار ماه بيشتر است؛ چه نيكوست كه انسان آگاه اين فرصت را غنيمت شمرد و به دستورات خاصي كه در اين شب وارد شده عمل كند.از جمله اعمالى كه دراين شب سفارش شده زنده نگه داشتن ياد خداوند در دل و سعي در اطاعت بيش از پيشِ اوست. شايسته است آدمى به وسيله دعا و استغفار و توسل به ساحت مقدس معصومين، خاضعانه و خاشعانه ازخداوند بخواهد كه در اين شب عزيز اورا مورد مغفرت و عفو خود قرار دهد و همچنين از اولياي امر خود تقدير بهتري را طلب كند. به جاست كه انسان دراين شب از ياد محرومان غافل نباشد وتا حد امكان از آنها دستگيري كند كه اين كار نزد خداوند اهميت زيادى دارد. از برترين اعمال اين شب، تفكر و تحصيل علم در باب مسايلى است كه انسان را به خدا نزديكتر مي گرداند، تا بدين وسيله مقدمات نزديكي بيشتر به خداوند را در ماه ميهمانى او فراهم كند.

به اين اميد كه توفيق درك فضيلت چنين شبي را داشته باشيم.

 

 

    1- سوره "قدر"

    2- سوره قدر،آيه 1 و سوره دخان، آيه 3

    3- سوره قدر،آيه 3

    4- سوره دخان آيه 3

    5- سوره قدر،آيه  5

    6- فروع كافى، جلد 4،صفحه 157 حديث 6

7- سوره قدر،آيه  4

برگرفته از سايت : www.roshd.org